काठमाडौं । यमपञ्चकसमेत भनिने तिहारको मुख्य दिन आज भाइटीका देशभर श्रद्धा, आस्था र उल्लासका साथ मनाइँदैछ ।
दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइलाई दीर्घायु, आरोग्य र ऐश्वर्यको कामना गर्दै पञ्चरङ्गी वा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिई सेलरोटी, मिठाई, ओखर, मसला आदिका साथ स्नेह प्रकट गरिरहेका छन् ।
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार यस वर्ष तिथि वृद्धि भएकाले भाइटीका तिहारको छैटौँ दिन परेको हो । प्रत्येक वर्ष कार्तिक शुक्ल द्वितीयाका दिन मनाइने यो पर्वलाई यमद्वितीया पनि भनिन्छ ।
समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालका अनुसार टीका लगाउनका लागि बिहान ११ः३९ बजे अभिजित मुहूर्त उत्तम रहेको छ ।
यावर्ष टीका लगाइदिने दिदीबहिनी पूर्व र टीका ग्रहण गर्ने दाजुभाइ पश्चिम फर्कनुपर्ने बताइएको छ, जसले शुभ कर्ममा चन्द्रमालाई सम्मुख पार्ने शास्त्रीय नियम पूरा गर्छ ।
धर्मशास्त्रविद् प्रा. डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार तिहारमा लगाइने टीका परम्परागत रूपमा पाँच रङ्ग—रातो, सेतो, पहेँलो, हरियो र नीलो—को प्रयोगमा आधारित हुन्छ । दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका लगाएपछि दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई टीका लगाइदिई गच्छेअनुसार दक्षिणा र उपहार दिई सम्मान प्रकट गर्ने चलन छ ।
दिदीबहिनी वा दाजुभाइ नभएकाहरूका लागि काठमाडौंको रानीपोखरीस्थित बालगोपालेश्वर मन्दिर आज वर्षमा एकपटक खुला गरिएको छ ।
यसैगरी जयवागेश्वरीको खञ्जनेश्वर महादेव मन्दिरमा पनि भाइटीका नहुनेहरूले पूजा र टीका लगाउने परम्परा रहिआएको छ ।
विसं २०३५ पछि बालगोपालेश्वर मन्दिर नियमित रूपमा खुल्ने क्रम सुरु भएको हो । नेवार समुदायमा यो दिनलाई किजापूजा भनिन्छ ।
आजको भाइटीका पर्वले दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको माया, स्नेह र पारिवारिक सम्बन्ध झनै प्रगाढ बनाइरहेको छ ।
Categorized in सम्पदा/संस्कृति
